🔍 Sụp mi là gì?
Sụp mi là tình trạng mi trên hạ thấp bất thường, che một phần hoặc toàn bộ đồng tử. Có thể xảy ra ở một hoặc cả hai mắt. Sụp mi không chỉ ảnh hưởng thẩm mỹ mà còn hạn chế tầm nhìn, đặc biệt khi nhìn lên.
📊 Phân loại sụp mi
1. Sụp mi bẩm sinh
Do cơ nâng mi kém phát triển từ khi sinh. Trẻ em. Nếu sụp che đồng tử → cần mổ sớm để phòng nhược thị (amblyopia).
2. Sụp mi do tuổi (Aponeurotic Ptosis)
Phổ biến nhất ở người lớn. Do cân cơ nâng mi giãn lỏng theo tuổi. Tiến triển chậm trong nhiều năm.
3. Sụp mi do thần kinh
- Liệt dây III (thần kinh vận nhãn chung) – sụp kèm lác ngoài, đồng tử giãn
- Hội chứng Horner – sụp nhẹ kèm đồng tử co
- Nhược cơ (Myasthenia Gravis) – sụp tăng lên về chiều, mệt mỏi
4. Sụp mi do cơ
Loạn dưỡng cơ, hội chứng mắt ngoại bào…
5. Sụp mi do chấn thương / sau phẫu thuật
Sau chấn thương mi, phẫu thuật cataract, bọng mắt…
📏 Mức độ sụp mi (dựa trên MRD1)
MRD1 = khoảng cách từ bờ mi trên đến ánh sáng phản xạ ở đồng tử khi nhìn thẳng. Người bình thường: 4-4.5 mm.
Nhẹ
MRD1 còn 2-3mm. Có thể chưa ảnh hưởng tầm nhìn.
Trung bình
MRD1 còn 0-2mm. Hạn chế nhìn lên, nhíu trán.
Nặng
MRD1 ≤ 0mm. Che đồng tử. Phải ngửa đầu.
Triệu chứng gợi ý
- 👁️ Mi trên thấp hơn bên kia hoặc hạ thấp hơn bình thường
- 🧠 Nhíu trán hoặc ngẩng đầu để nhìn
- 😩 Mỏi mắt, đau trán cuối ngày
- 👶 Ở trẻ em: nhược thị, lệch đầu
- 📅 Sụp tăng về chiều (nghi nhược cơ)
💉 Điều trị
Điều trị nội khoa
Chỉ dành cho nhược cơ (thuốc kháng cholinesterase) hoặc điều trị nguyên nhân thần kinh (nếu có).
Điều trị phẫu thuật
Lựa chọn kỹ thuật tùy theo chức năng cơ nâng mi (đo bằng test levator function):
| Chức năng cơ nâng mi | Kỹ thuật phẫu thuật |
|---|---|
| Tốt (≥10mm) | Gấp / rút ngắn cân cơ nâng mi (Levator aponeurosis advancement) |
| Trung bình (5-9mm) | Cắt ngắn cơ nâng mi (Levator resection) |
| Yếu (≤4mm) | Treo mi với trán (Frontalis sling – dùng silicone hoặc fascia lata) |
💊 Sau mổ
- Chườm lạnh 24-48 giờ đầu
- Nhỏ kháng sinh + mỡ kháng sinh 2-3 tuần
- Sưng bầm giảm trong 1-2 tuần
- Đánh giá kết quả sau 3 tháng (khi sẹo ổn định)
- Có thể cần nhắc chỉnh thêm nếu thiếu/dư 1-2 mm
❓ Câu hỏi thường gặp
Trẻ sụp mi bẩm sinh có phải mổ ngay không?
Nếu sụp che đồng tử hoặc gây lệch đầu, nhược thị → mổ sớm trước 4-5 tuổi. Nếu sụp nhẹ không che đồng tử → có thể đợi 4-5 tuổi để dễ đo đạc.
Sụp mi do tuổi có cần mổ không?
Mổ khi sụp ảnh hưởng tầm nhìn (phải ngẩng đầu, nhíu trán, mỏi mắt) hoặc gây mất thẩm mỹ nhiều. Nhẹ có thể theo dõi.
Mổ có để sẹo không?
Sẹo nằm trong nếp mi trên, thường rất mờ sau 3-6 tháng.
BHYT có chi trả không?
Có – khi sụp mi gây ảnh hưởng chức năng (che đồng tử, nhược thị). Sụp nhẹ mang tính thẩm mỹ thường không được BHYT chi trả.
Mổ xong có bị mắt "trợn" không?
Có thể có "hở mi" nhẹ sau mổ, thường tự giảm sau 2-4 tuần. Nếu hở nặng cần dùng thuốc mỡ bảo vệ giác mạc và nhắc chỉnh.
📚 Văn bản pháp lý
- Quyết định 40/QĐ-BYT – Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị bệnh về mắt
- Thông tư 50/2017/TT-BYT – Danh mục kỹ thuật khám chữa bệnh